Một số loại thực phẩm có thể ảnh hưởng đến khả năng hấp thu, chuyển hóa, từ đó làm giảm hiệu quả điều trị hoặc tăng nguy cơ gặp tác dụng không mong muốn.
Khi đang điều trị bằng thuốc, người bệnh nên biết những nhóm thực phẩm nào cần lưu ý và tuân thủ hướng dẫn sử dụng của từng loại thuốc.
Bưởi và nước ép bưởi
Bưởi và nước ép bưởi có thể ảnh hưởng đến một số enzyme chuyển hóa thuốc và chất vận chuyển thuốc tại ruột. Điều này khiến nồng độ của một số thuốc trong máu thay đổi, từ đó ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị hoặc làm tăng nguy cơ tác dụng phụ.
Một số thuốc, trong đó có một số statin và thuốc tim mạch, có thể tương tác với bưởi. Tuy nhiên, không phải tất cả thuốc trong cùng một nhóm đều có mức độ tương tác giống nhau.
Vì vậy, người bệnh không nên tự ý kiêng mọi loại thuốc chỉ vì đang ăn bưởi. Cách an toàn hơn là kiểm tra thông tin của chính loại thuốc đang sử dụng hoặc hỏi bác sĩ, dược sĩ.
Bưởi và nước ép bưởi có thể ảnh hưởng đến một số enzyme chuyển hóa thuốc và chất vận chuyển thuốc tại ruột
Bưởi và nước ép bưởi có thể ảnh hưởng đến một số enzyme chuyển hóa thuốc và chất vận chuyển thuốc tại ruộtRượu, bia
Rượu, bia có thể tương tác với nhiều loại thuốc và làm tăng nguy cơ xuất hiện tác dụng không mong muốn.
Khi sử dụng cùng một số thuốc, rượu có thể làm tăng buồn ngủ, chóng mặt, giảm khả năng phản ứng và tập trung. Với một số thuốc khác, sự kết hợp này còn có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan hoặc chảy máu.
Do đó, trong thời gian dùng thuốc, đặc biệt với những thuốc có cảnh báo liên quan đến rượu, người bệnh nên tránh tự ý sử dụng rượu bia để hạn chế nguy cơ tương tác.
Sữa và thực phẩm giàu canxi
Canxi có thể tạo phức với một số hoạt chất trong đường tiêu hóa, khiến thuốc khó được hấp thu vào cơ thể. Tương tác này đáng lưu ý với một số kháng sinh thuộc nhóm tetracycline và fluoroquinolone.
Tuy nhiên, khoảng cách cần thiết giữa thuốc và thực phẩm giàu canxi không giống nhau ở mọi loại thuốc. Vì vậy, thay vì tự áp dụng một khoảng thời gian cố định, người bệnh nên đọc kỹ hướng dẫn của thuốc hoặc hỏi nhân viên y tế.
Rau xanh giàu vitamin K
Các loại rau lá xanh và một số thực phẩm giàu vitamin K có thể ảnh hưởng đến tác dụng của warfarin - một loại thuốc chống đông máu.
Điều này không có nghĩa người đang dùng warfarin phải loại bỏ hoàn toàn rau xanh khỏi thực đơn. Điều quan trọng là duy trì lượng thực phẩm giàu vitamin K tương đối ổn định và thông báo cho bác sĩ khi có ý định thay đổi đáng kể chế độ ăn.
Cà phê, trà và đồ uống nhiều caffeine
Caffeine có trong cà phê, trà, nước tăng lực và một số sản phẩm khác có thể ảnh hưởng đến tác dụng hoặc tác dụng không mong muốn của một số thuốc.
Đặc biệt, nếu thuốc hoặc tình trạng sức khỏe đang điều trị có thể gây hồi hộp, kích thích thần kinh hoặc mất ngủ, việc sử dụng quá nhiều caffeine có thể khiến những triệu chứng này rõ rệt hơn.
Do đó, người bệnh nên kiểm tra hướng dẫn của thuốc thay vì mặc định rằng cà phê hay trà luôn an toàn khi dùng cùng thuốc.
Caffeine có thể ảnh hưởng đến tác dụng hoặc tác dụng không mong muốn của một số thuốcThực phẩm bổ sung và thảo dược
Không chỉ các món ăn thông thường, thực phẩm bổ sung và thảo dược cũng có thể tương tác với thuốc.
Chẳng hạn, St. John’s wort (cây ban âu) có thể làm giảm nồng độ và hiệu quả của một số thuốc thông qua việc ảnh hưởng đến enzyme chuyển hóa và chất vận chuyển thuốc.
Vì có nguồn gốc tự nhiên không đồng nghĩa với việc sản phẩm hoàn toàn an toàn khi dùng cùng thuốc. Người bệnh nên thông báo với bác sĩ hoặc dược sĩ về tất cả thực phẩm bổ sung, vitamin và thảo dược đang sử dụng.
Với nhiều loại thuốc, nước lọc thường là lựa chọn phù hợp để uống thuốc. Không nên tự ý thay nước lọc bằng sữa, nước ép, cà phê, trà hoặc rượu bia nếu chưa kiểm tra hướng dẫn của thuốc.
Bên cạnh đó, cần đặc biệt chú ý những chỉ dẫn như “uống trước ăn”, “uống sau ăn” hoặc “uống cùng thức ăn”. Đây không phải những hướng dẫn có thể tùy ý thay đổi, bởi thức ăn có thể làm tăng, giảm hoặc không ảnh hưởng đáng kể đến khả năng hấp thu thuốc tùy từng hoạt chất và dạng bào chế.
Theo Tiếp Thị Gia Đình
