Trong khi các nhà đài và đơn vị sở hữu bản quyền tại Việt Nam phải bỏ ra hàng nghìn tỷ đồng để mang về những nội dung chất lượng, thì ở phía đối diện, những "đế chế" lậu chỉ cần vài giây để đánh cắp và phân phối miễn phí.
Cuộc chiến này không còn là tranh chấp sở hữu trí tuệ đơn thuần, mà đã trở thành một cuộc chiến sinh tử nhằm bảo vệ nền công nghiệp nội dung nước nhà. Với sự ra đời của Công điện số 38/CĐ-TTg, một chiến dịch "tổng tấn công" trên quy mô toàn quốc đã chính thức bắt đầu, nhắm thẳng vào các đế chế lậu đang bòn rút chất xám và đẩy Việt Nam vào nhóm quốc gia có tỷ lệ vi phạm cao nhất thế giới.
Những con số "biết nói" về một hố đen kinh tế
Nếu như năm 2022, con số người xem lậu dừng lại ở mức 15,5 triệu, thì đến đầu năm 2026, con số này đã có sự dịch chuyển đáng lo ngại về cả chất và lượng. Theo thông tin được phản ánh trên báo chí, một nền tảng phim lậu hoạt động tại Việt Nam đã ghi nhận tới 103,3 triệu lượt truy cập, trung bình khoảng 34,46 triệu lượt mỗi tháng, với khoảng 2,9 triệu người dùng riêng biệt, đồng thời vi phạm bản quyền hơn 18.000 bộ phim.
Bên cạnh đó, hiện có hàng trăm website phim lậu hoạt động, thu hút hàng chục đến hàng trăm triệu lượt truy cập mỗi tháng. Khoảng 15,5 triệu người dùng được cho là thường xuyên truy cập các nền tảng vi phạm, gây thiệt hại ước tính khoảng 350 triệu USD mỗi năm cho ngành công nghiệp nội dung số.
Vấn nạn này không còn là một thói quen xấu, mà là một "hố đen" kinh tế khổng lồ. Đáng báo động hơn, những website lậu này không chỉ ăn cắp nội dung mà còn là tụ điểm của quảng cáo cờ bạc, cá độ. Trong năm 2025, các vụ lừa đảo và mã độc phát tán từ những nguồn này đã gây thiệt hại tài chính trực tiếp cho người dân Việt Nam hơn 8.000 tỷ đồng.

Những website lậu này không chỉ ăn cắp nội dung mà còn là tụ điểm của quảng cáo cờ bạc, cá độ
Công điện số 38/CĐ-TTg: Tín hiệu tấn công tổng lực
Trước sự lộng hành của các "đế chế" lậu xuyên biên giới, ngày 05/05/2026, Chính phủ đã phát đi tín hiệu cứng rắn nhất từ trước đến nay. Theo Công điện số 38/CĐ-TTg, Thủ tướng yêu cầu các lực lượng chức năng ra quân tổng lực để triệt phá các tổ chức điều hành website vi phạm bản quyền có lượng truy cập lớn.
Lần này, không chỉ là những lệnh chặn DNS hay IP thông thường. Bộ Công an được giao phối hợp với các bộ, cơ quan liên quan tập trung xác minh, điều tra, khởi tố một số vụ án xâm phạm nghiêm trọng quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và chỉ dẫn địa lý theo quy định pháp luật. Đồng thời, triệt phá các website và các tổ chức điều hành các website vi phạm bản quyền trực tuyến có lượng truy cập lớn, nhất là các website lưu trữ, cung cấp phim, âm nhạc, trò chơi điện tử di động, chương trình truyền hình lậu có dùng tiếng Việt và tiếng nước ngoài, nhất là tiếng Anh.
Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch được giao tổ chức ngay các cuộc kiểm tra việc chấp hành quy định về bản quyền chương trình máy tính tại các doanh nghiệp và bản quyền phim, âm nhạc, chương trình truyền hình, trò chơi điện tử trên môi trường mạng. Tập trung xử lý ngay hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định các vụ việc vi phạm nghiêm trọng, bảo đảm số vụ việc được xử lý tăng ít nhất 20% so với tháng 5/2025.
Tinh thần của chiến dịch là "không có vùng cấm", nhắm trực tiếp vào những tổ chức cung cấp phim, âm nhạc và chương trình thể thao lậu đang ẩn mình dưới những lớp vỏ bọc tinh vi.
Khi sự tinh vi vượt ngưỡng kiểm soát: "Ma trận" công nghệ và sự chuyên nghiệp hóa tội phạm
Thực tế, cuộc chiến này đang trở nên vô cùng phức tạp khi đối thủ không còn là những cá nhân đơn lẻ mà là những tổ chức tội phạm mạng được vận hành bài bản. Ngay khi một tên miền chính bị các cơ quan chức năng chặn đứng, hàng chục "trạm vệ tinh" và tên miền dự phòng (mirror sites) sẽ lập tức mọc lên thông qua các hệ thống tự động hóa. Điều này tạo ra một vòng lặp "mèo vờn chuột" khiến nỗ lực ngăn chặn bằng các biện pháp kỹ thuật truyền thống như chặn DNS hay IP đôi khi chỉ đem lại hiệu quả tức thời.
Điểm đáng lo ngại nhất trong năm 2026 chính là việc các đối tượng vi phạm đã "vũ khí hóa" trí tuệ nhân tạo (AI). Nếu như trước đây, việc sao chép nội dung cần có sự can thiệp của con người, thì nay các hệ thống bot AI có khả năng tự động nhận diện luồng phát sóng (stream) của các nhà đài chính thống, thực hiện thao tác "capture" (thu tín hiệu) và tái phân phối lên hàng loạt nền tảng lậu chỉ với độ trễ tính bằng giây. Những thuật toán này còn tinh vi đến mức tự động chèn quảng cáo cờ bạc, thay đổi logo, hoặc can thiệp vào mã nguồn video để vượt qua các bộ lọc bản quyền tự động (Content ID) của các nền tảng lớn như YouTube hay Facebook.
Bên cạnh đó, mô hình vận hành của các "đế chế" này đã hoàn toàn chuyển dịch sang hình thức xuyên biên giới. Máy chủ (server) thường được đặt tại các quốc gia có quy định lỏng lẻo về sở hữu trí tuệ hoặc các dịch vụ lưu trữ "đạn đạo" (bulletproof hosting) vốn miễn nhiễm với các yêu cầu gỡ bỏ nội dung. Dòng tiền chảy vào các tổ chức này cũng được ẩn danh hóa thông qua tiền điện tử và các cổng thanh toán trung gian quốc tế, khiến việc truy vết nguồn gốc tài chính trở thành một bài toán hóc búa đối với các đơn vị điều tra.

Hơn thế nữa, các đối tượng này còn xây dựng được những cộng đồng người dùng trung thành trên các nền tảng tin nhắn bảo mật như Telegram. Tại đây, thông tin về tên miền mới hoặc các ứng dụng (App) lậu được cập nhật liên tục và trực tiếp tới tay hàng triệu người dùng, biến các biện pháp ngăn chặn trên môi trường web công cộng trở nên kém hiệu quả.
Tuy nhiên, "gông cùm" pháp lý cũng đang siết chặt. Từ tháng 02/2026, các quy định mới chính thức nâng mức xử phạt hành chính đối với hành vi xâm phạm quyền tác giả lên tới 500 triệu đồng. Đồng thời, chiến dịch ngăn chặn "dòng tiền đen" cũng được triển khai, cấm các doanh nghiệp đặt quảng cáo trên các nền tảng nằm trong danh sách đen (Blacklist) của Cục Phát thanh, Truyền hình và Thông tin điện tử.
Đã đến lúc người tiêu dùng phải nhận thức được rằng: Một cú click vào website lậu chính là một lần tiếp tay cho tội phạm mạng. Sự miễn phí mà các trang web này mời gọi thực chất được trả giá bằng sự suy thoái của nền văn hóa sáng tạo nước nhà và rủi ro mất trắng tiền bạc trong tài khoản của chính người xem.
Cuộc chiến bản quyền năm 2026 cần nhất là sự thức tỉnh của cộng đồng. Chỉ khi người xem nói "không" với nội dung lậu, những "vòi bạch tuộc" kia mới thực sự hết đường sống, nhường chỗ cho một môi trường số minh bạch và công bằng.
Theo Sở Hữu Trí Tuệ