Dù đóng cửa, di tích Hổ Quyền những năm qua vẫn thu hút du khách quan tâm nhờ giá trị lịch sử độc đáo. Thông tin TP Huế sẽ thí điểm mô hình ứng dụng công nghệ nhằm tái hiện đấu trường Voi – Hổ càng khiến nhiều người mong đợi đánh thức di sản và kỳ vọng sớm triển khai định hướng phát triển không gian đô thị di sản sinh thái phía nam sông Hương.
Từ đấu trường thú độc đáo trăm năm đến lời giải công nghệ tái hiện ký ức
Một chiều thu xứ Huế, men theo con đường Bùi Thị Xuân rồi rẽ vào kiệt 373 thuộc phường Thủy Xuân, người ta dễ dàng bắt gặp hình ảnh từng tốp du khách quốc tế lặng lẽ dừng chân trên hành trình khám phá cố đô. Họ đứng trước cánh cổng sắt đóng kín, vươn người cố nhìn qua những khe hở hay kiễng chân qua bức tường gạch vồ rêu phong để chiêm ngưỡng một công trình kiến trúc độc đáo phảng phất màu thời gian.
Sự tò mò và tiếc nuối hiện rõ trên gương mặt những người lữ khách phương xa khi chưa thể bước chân vào bên trong không gian của Hổ Quyền – đấu trường thú duy nhất còn sót lại ở Đông Nam Á. Có những du khách vì quá tò mò còn tự ý bước qua rào chắn để vào chiêm ngưỡng trọn vẹn không gian của di tích này.
Nằm khiêm nhường bên dòng sông Hương thơ mộng, thuộc vùng đất Thủy Xuân, cụm di tích Hổ Quyền cùng Điện Voi Ré từ lâu đã trở thành một biểu tượng độc nhất vô nhị trong quần thể kiến trúc Cố đô. Nếu Điện Voi Ré là chốn linh thiêng, miếu thờ những chú voi chiến trung nghĩa thì Hổ Quyền lại mang dáng dấp của một “đấu trường La Mã” phiên bản Việt, nơi từng chứng kiến những cuộc tử chiến nghẹt thở giữa hai loài mãnh thú hàng đầu là Voi và Hổ.
Năm 1830, dưới triều vua Minh Mạng, Hổ Quyền chính thức được xây dựng. Trước đó, các cuộc thư hùng giữa voi và hổ thường diễn ra tại cồn Dã Viên. Tuy nhiên, sau một sự cố nguy hiểm khi con hổ hung hãn xông về phía thuyền rồng của vua, nhà vua đã quyết định xây dựng một đấu trường kiên cố tại làng Nguyệt Biều để đảm bảo an toàn tuyệt đối.
Đấu trường Hổ Quyền sở hữu cấu trúc hình vành khăn độc đáo với hai vòng tường thành hình tròn đồng tâm bằng gạch vồ, đá thanh và vôi vữa. Vòng ngoài cao 4,75m, vòng trong cao 5,90m. Khán đài phía Bắc xây cao hơn dành cho Vua và hoàng tộc, đối diện là hệ thống 5 chuồng cọp và một cửa vòm lớn dành riêng cho voi ra trận.
Những trận đấu tại Hổ Quyền không đơn thuần là thú tiêu khiển của triều đình, mà còn chứa đựng triết lý sâu sắc của vương triều. Hổ, đại diện cho sự hung hãn của núi rừng, luôn bị cắt nanh bẻ vuốt trước khi giao chiến. Trong khi đó, Voi, đại diện cho sức mạnh vương triều, tính thiện và sự chính nghĩa, luôn là kẻ chiến thắng cuối cùng. Trận đấu cuối cùng diễn ra vào năm 1904 dưới thời vua Thành Thái, kết thúc một chương sử hào hùng nhưng cũng đầy trầm mặc.
Bên trong di tích Hổ Quyền. Ảnh: Bảo Hòa.
"Chúng tôi tìm theo bản đồ đến đây vì biết đây là một đấu trường thú độc nhất vô nhị. Tuy nhiên, cửa khóa khiến chúng tôi chỉ có thể tưởng tượng qua vài dòng thông tin trên mạng. Nếu có cơ hội được xem lại hình ảnh trận đấu hay nghe lại không khí náo nhiệt thời đó ngay tại đây, chắc chắn trải nghiệm sẽ vô cùng tuyệt vời," – anh David Miller, du khách đến từ Anh chia sẻ khi đứng nhìn qua khe cửa Hổ Quyền.
Trải qua hơn một thế kỷ, những tiếng rống tàn cuộc của mãnh thú hay tiếng voi gầm dữ dội đã chìm vào hư không. Đấu trường Hổ Quyền ngày nay lặng lẽ với những mảng tường gạch rêu phong và cửa đóng then cài. Trải nghiệm của du khách khi ghé thăm thường dừng lại ở việc ngắm nhìn kiến trúc trống hoang từ bên ngoài và hình dung quá khứ qua những dòng tư liệu ngắn ngủi.
Để đánh thức người khổng lồ ngủ quên, định hướng ứng dụng công nghệ hiện đại vào việc tái hiện không gian và không khí trận đấu tại Hổ Quyền chính là chìa khóa then chốt. Việc triển khai công nghệ Thực tế ảo (VR) và Thực tế tăng cường (AR) ngay tại khu vực khán đài sẽ giúp du khách đeo kính và "xuyên không" về triều Nguyễn năm 1830.
Công nghệ 3D phục dựng toàn bộ khung cảnh rực rỡ với cờ lọng, nghi trượng, hàng binh lính chỉnh tề và không khí sục sôi của khán giả. Du khách sẽ được chứng kiến tận mắt khoảnh khắc cửa chuồng bật mở, mãnh hổ lao ra và cuộc đọ sức sinh tử với voi chiến ở khoảng cách cực gần nhưng an toàn tuyệt đối.
Song song với đó là nghệ thuật trình diễn công nghệ Hologram cùng chiếu sáng 3D Mapping trực tiếp lên bề mặt tường gạch cổ kính vào ban đêm, tái hiện lại hình ảnh sống động của voi và hổ mà không ảnh hưởng đến hiện trạng gốc của di tích.
Tường gạch xây dựng bề thế tại di tích Hổ Quyền (P. Thủy Xuân, TP Huế). Ảnh: Bảo Hòa.
Khi kết hợp với hệ thống âm thanh vòm 360 độ mô phỏng tiếng gầm rú, tiếng voi rống, tiếng hò reo của triều đình và tiếng trống trận dồn dập, không gian lịch sử sẽ bộc lộ trọn vẹn sự ngoạn mục của một đấu trường hoàng gia. Công nghệ không làm mất đi tính nguyên bản của di sản, mà ngược lại, được kỳ vọng sẽ trở thành chiếc cầu nối vô hình giúp thế hệ trẻ và du khách quốc tế chạm vào lịch sử một cách sống động, giàu cảm xúc nhất.
Tầm nhìn chiến lược cho không gian đô thị di sản phía nam sông Hương
Nhìn rộng ra, khu vực phía nam sông Hương, nơi sở hữu chuỗi di tích Hổ Quyền, Điện Voi Ré, các nhà rường cổ Thủy Biều và trục cảnh quan thiên nhiên đồi Long Thọ, giữ vị trí chiến lược trong định hướng phát triển Huế thành đô thị di sản trực thuộc Trung ương. Để phát triển bền vững không gian này, việc xây dựng một chiến lược tổng thể và bài bản là điều bắt buộc.
Trước hết là việc hình thành chuỗi kết nối di sản, làng cổ và sinh thái. Một tuyến du lịch trải nghiệm hoàn chỉnh cần được nối liền từ Kinh thành Huế qua sông Hương tới Điện Voi Ré, Hổ Quyền và kết thúc tại làng du lịch sinh thái Thủy Biều. Hành trình không chỉ dừng ở việc thăm di tích mà còn gắn liền với trải nghiệm ẩm thực thanh trà, nghỉ dưỡng nhà rường và chèo thuyền ngoạn cảnh.
Thuyền rồng trên sông Hương một nét đẹp của du lịch đường thủy ở cố đô Huế. Ảnh: Bảo Hòa.
Cùng với đó là quy hoạch không gian đô thị di sản xanh. Khu vực phía nam sông Hương phải giữ được mật độ xây dựng thấp, ưu tiên không gian xanh, bảo tồn tối đa cảnh quan tự nhiên và các nét kiến trúc truyền thống. Việc phát triển hạ tầng du lịch như dịch vụ, homestay hay trung tâm trải nghiệm công nghệ phải tuân thủ nghiêm ngặt nguyên tắc hòa hợp với di sản.
Đồng thời, di sản cần được chuyển hóa thành nguồn lực kinh tế đêm thông qua việc tổ chức các không gian biểu diễn nghệ thuật kết hợp công nghệ tại Hổ Quyền vào ban đêm, hình thành tuyến phố đi bộ văn hóa ven sông Hương kéo dài về phía Tây, giúp giữ chân du khách ở lại Huế lâu hơn.
Tái hiện lịch sử Hổ Quyền bằng công nghệ hiện đại không chỉ dừng lại ở một sản phẩm du lịch độc đáo, mà còn là mắt xích quan trọng trong chiến lược định hình đô thị di sản phía nam sông Hương. Đó là nơi quá khứ tự hào được tiếp nối bằng tư duy tương lai, biến những ký ức Cố đô qua bao thăng trầm thành động lực phát triển bền vững.
Theo Sở Hữu Trí Tuệ
Tags:
công nghệ
Bài viết đóng góp, xin gửi về email:
giadinhtieudung@gmail.com
