Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM vừa ban hành văn bản thông tin, hướng dẫn thực hiện các quy định pháp luật về quyền tác giả, quyền liên quan, trong bối cảnh hoạt động văn hóa, nghệ thuật trên địa bàn ngày càng phát triển và kéo theo nhiều yêu cầu mới về bảo vệ tài sản trí tuệ.
Thời gian qua, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật tại TP.HCM tiếp tục diễn ra sôi động, góp phần nâng cao đời sống tinh thần của người dân, đồng thời tạo động lực phát triển các ngành công nghiệp văn hóa. Cùng với sự phát triển đó, việc khai thác các tác phẩm âm nhạc, mỹ thuật, nhiếp ảnh, chương trình biểu diễn và các sản phẩm văn hóa trên môi trường số cũng ngày càng phổ biến.
Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy một số vụ việc có dấu hiệu xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan đã phát sinh trong lĩnh vực biểu diễn nghệ thuật, môi trường số và khai thác các sản phẩm văn hóa. Những vụ việc này đã được cơ quan có thẩm quyền xem xét, xử lý theo quy định pháp luật.
Chủ động xin phép, trả tiền bản quyền khi khai thác tác phẩm
Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đề nghị các tổ chức, cá nhân chủ động rà soát và bảo đảm đầy đủ căn cứ pháp lý liên quan đến quyền tác giả, quyền liên quan trước khi tổ chức các hoạt động văn hóa, nghệ thuật hoặc khai thác, sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình và chương trình phát sóng.
Một trong những yêu cầu được nhấn mạnh là thực hiện đầy đủ việc thỏa thuận, xin phép và thanh toán tiền bản quyền cho chủ sở hữu quyền hoặc tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan, tổ chức, cá nhân được ủy quyền theo quy định.
Thời gian qua, hoạt động văn hóa, nghệ thuật trên địa bàn TP.HCM tiếp tục phát triển sôi động với hàng loạt chương trình hoành tráng được tổ chức. Ảnh: BTC Chương trình Tổ Quốc Trong Tim
Điều này đồng nghĩa với việc tổ chức sự kiện, cơ sở kinh doanh dịch vụ văn hóa hay đơn vị khai thác nội dung không thể mặc nhiên sử dụng tác phẩm với lý do tác phẩm đã được công bố hoặc xuất hiện phổ biến trên thị trường.
Việc sử dụng tác phẩm, cuộc biểu diễn, bản ghi âm, ghi hình hoặc chương trình phát sóng khi chưa được chủ thể quyền cho phép hoặc chưa hoàn thành các nghĩa vụ tài chính liên quan có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý. Trường hợp việc sử dụng thuộc giới hạn, ngoại lệ quyền tác giả, quyền liên quan thì phải căn cứ các quy định của Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định số 17/2023/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 134/2026/NĐ-CP.
Đối với các cơ sở kinh doanh karaoke, vũ trường, Sở yêu cầu chỉ sử dụng các tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình có nguồn gốc hợp pháp; không sử dụng phần mềm, kho dữ liệu bài hát hoặc thiết bị lưu trữ có nội dung vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan.
Các cơ sở cũng phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với chủ thể quyền khi khai thác tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình phục vụ hoạt động kinh doanh. Đây là vấn đề đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh việc sử dụng các kho nhạc, nền tảng số và thiết bị lưu trữ nội dung ngày càng phổ biến trong hoạt động kinh doanh dịch vụ giải trí.
Trong lĩnh vực mỹ thuật, nhiếp ảnh và triển lãm, các tổ chức, cá nhân phải tôn trọng quyền tác giả, quyền liên quan, bao gồm cả các quyền nhân thân của tác giả. Việc sao chép, sửa đổi, cắt xén, xuyên tạc hoặc công bố tác phẩm trái phép đều có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý.
Việc sử dụng, sao chép, trưng bày, mua bán hoặc chuyển nhượng tác phẩm nhiếp ảnh, mỹ thuật hay hiện vật trong triển lãm cũng phải bảo đảm quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hợp pháp của tác giả, chủ sở hữu.
Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM yêu cầu các cơ sở kinh doanh karaoke, vũ trường chỉ sử dụng các tác phẩm âm nhạc, bản ghi âm, ghi hình có nguồn gốc hợp pháp. Ảnh minh họa
Đáng chú ý, trách nhiệm này không chỉ thuộc về người trực tiếp sử dụng tác phẩm mà còn đặt ra yêu cầu đối với người đứng đầu doanh nghiệp, đơn vị tổ chức sự kiện, cơ sở kinh doanh và các tổ chức khai thác sản phẩm văn hóa trong việc kiểm soát nguồn gốc, tình trạng pháp lý và quyền khai thác nội dung.
Không phải nội dung công khai đều được tự do sử dụng
Một trong những lĩnh vực được Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM lưu ý là hoạt động khai thác tác phẩm trên môi trường số. Theo đó, tổ chức, cá nhân không được tự ý ghi âm, ghi hình, đăng tải, phát tán, sao chép hoặc chia sẻ tác phẩm, bản ghi âm, ghi hình khi chưa có sự đồng ý của chủ thể quyền, trừ trường hợp thuộc phạm vi pháp luật cho phép.
Quy định này đặt ra yêu cầu lớn đối với các trang thông tin điện tử, mạng xã hội, nền tảng số và các dịch vụ thông tin trên mạng. Việc một tác phẩm, hình ảnh, video hay bản ghi âm đã xuất hiện trên Internet không đồng nghĩa với việc bất kỳ người nào cũng có quyền sao chép, đăng lại hoặc khai thác thương mại.
Đặc biệt, các hoạt động có yếu tố kinh doanh, quảng cáo, tài trợ thương mại, bán vé, thu phí hoặc phát sinh lợi ích kinh tế từ việc khai thác tác phẩm phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về quyền tác giả, quyền liên quan.
Trong khi đó, pháp luật cũng ghi nhận một số trường hợp sử dụng tác phẩm phục vụ sinh hoạt văn hóa cộng đồng thuộc phạm vi giới hạn, ngoại lệ quyền tác giả. Chẳng hạn, các hoạt động giao lưu văn nghệ, sinh hoạt câu lạc bộ, đội, nhóm văn nghệ quần chúng, hoạt động “hát với nhau” hoặc giao lưu văn nghệ phục vụ cộng đồng không bán vé, không thu phí tham gia, không nhằm mục đích kinh doanh hoặc thu lợi trực tiếp, gián tiếp từ việc khai thác tác phẩm có thể được thực hiện theo quy định pháp luật.
Tuy nhiên, ranh giới giữa hoạt động cộng đồng và hoạt động có yếu tố thương mại cần được xác định rõ. Khi chương trình có bán vé, thu phí, quảng cáo, tài trợ thương mại hoặc tạo ra lợi ích kinh tế từ việc khai thác tác phẩm, tổ chức, cá nhân phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ về quyền tác giả, quyền liên quan.
Các tác phẩm phục vụ sinh hoạt văn hóa cộng đồng không vì mục đích thương mại sẽ thuộc phạm vi ngoại lệ quyền tác giả. Ảnh: MTTQ phường Tân Phú, TP.HCM
Về chế tài, các hành vi vi phạm quyền tác giả, quyền liên quan có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định số 341/2025/NĐ-CP. Mức phạt tiền tối đa được nêu là 250 triệu đồng đối với cá nhân và 500 triệu đồng đối với tổ chức, cùng các biện pháp khắc phục hậu quả tương ứng.
Ngoài xử phạt hành chính, chủ thể vi phạm còn có thể phải chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại và thực hiện các nghĩa vụ dân sự khác theo quy định.
Trường hợp hành vi có đủ yếu tố cấu thành tội phạm theo Điều 225 Bộ luật Hình sự về tội xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan, cá nhân có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức hình phạt lên đến 3 năm tù. Đối với pháp nhân thương mại, mức phạt tiền có thể lên đến 3 tỷ đồng hoặc bị đình chỉ hoạt động có thời hạn.
Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM cho biết thời gian tới sẽ tiếp tục tăng cường quản lý nhà nước, phối hợp với các cơ quan có thẩm quyền, tổ chức đại diện tập thể quyền tác giả, quyền liên quan và các đơn vị liên quan để kiểm tra, xác minh, trao đổi thông tin phản ánh, kiến nghị, khiếu nại, tố cáo về các hành vi xâm phạm quyền tác giả, quyền liên quan và quyền sở hữu trí tuệ.
"Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM đề nghị các tổ chức, cá nhân nghiêm túc triển khai thực hiện; đồng thời tiếp tục đồng hành cùng cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng môi trường văn hóa nghệ thuật chuyên nghiệp, lành mạnh, tôn trọng và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trên địa bàn TP.HCM", văn bản nêu rõ.
Theo Sở Hữu Trí Tuệ
Tags:
giải trí
Bài viết đóng góp, xin gửi về email:
giadinhtieudung@gmail.com
